Bölge Planı

  1.    Bölge Planı nedir? İçeriğinde neler bulunmaktadır?

Bir bölgenin kalkınması amacıyla, ulusal düzeyde üretilen politika, plan ve stratejiler ile yerel düzeyde yürütülecek faaliyetler arasındaki ilişkiyi belirlemek;  yerel düzeyde yer alan kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu güçlendirmek; kamu, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek; bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak; kaynakların yerinde tespitini ve bu kaynakların kalkınma amacına ulaşmak üzere etkin kullanımını sağlamak ve bölgesel program ve projelere temel oluşturmak üzere stratejik planlama yaklaşımı ve katılımcılık ilkesi esas alınarak hazırlanan strateji, koordinasyon ve yönlendirme belgesidir.

Bölge planı, bölge kaynaklarının daha iyi bir geleceğe ulaşma yönünde harekete geçirilmesinde kullanılan bir araçtır. Bölgenin gelecek tasavvuru, bugünkü durumu ve kaynakları ile bu kaynakların ne şekilde kalkınma amaçlarına hizmet edeceği, bölge planının temel odağını oluşturur. Bu suretle bölge planı, stratejik bir yaklaşımla, bölgede ortak kalkınma bilincini yükselterek, kaynakların bölgenin dinamizmini ortaya çıkaracak ve bölgeye en yüksek katma değeri sağlayacak, kısaca kalkınmayı hızlandıracak alanlara sevk edilmesini hedefler. Bölge planı, bunu gerçekleştirirken, bölgenin mevcut durumunu dikkate almakla birlikte, değişen şartlara göre bölgenin önündeki fırsatların değerlendirilmesini amaçlar.

Bölge Planı yapmanın amacı; bölgenin sosyo-ekonomik ve fiziksel durumunun değerlendirilmesi, bölgedeki sektörlerin değerlendirilmesi, bölge içi alt bölgelerin değerlendirilmesi, bölgenin GZFT(Güçlü yanlar, Zayıf yanlar, Fırsatlar, Tehditler) analizinin yapılması, yerel talep ve ihtiyaçlar belirlenerek çözümler üretilmesi, amaç, hedef ve stratejileri ortaya koyarak bölgenin gelişmesinin programlanmasıdır.

   2.    Bölge Planı ne ölçüde bağlayıcıdır?

Bölge planlarına kalkınma ajanslarının kuruluşuna ilişkin kanun ile İmar Kanununda yer verilmektedir. İmar Kanununda bölge planları tarif edilmekte, bölge planı yapılması veya yaptırılması görevi DPT’ye verilmektedir. Aynı zamanda bu kanun, bölge planlarını planlama hiyerarşisi içerisine yerleştirmekte ve (ulusal) kalkınma planları – bölge planları – il çevre düzeni planları – imar planları (nazım imar planı ve uygulama imar planı) sıralamasını oluşturmaktadır. Bu silsile içerisinde her planın bir önceki plana uygun olması esası getirilmektedir.

Kalkınma ajanslarının kuruluş, görev ve yetkilerini düzenleyen 5449 sayılı kanun ise, kalkınma ajanslarının faaliyetlerini önemli ölçüde bölge planlarına dayandırmaktadır. Bu kanun ve ilgili yönetmeliklere göre kalkınma ajansları, görevlerini bölge plan ve programlarına uygun olarak hazırlayacakları çalışma programları ve bütçeye göre yerine getirmektedir.

Bununla birlikte, bölge planlarının başarıya ulaşmasında kurumsallaşmamış ilişkiler de kurumsallaşmış ilişkiler kadar önem taşımaktadır. Planların hem hazırlanması hem uygulanmasında önem taşıyan motivasyon ve kaynakların önemli bir bölümü yukarıda sayılan kurumlar dışında kalan aktörlerin tasarrufunda bulunmaktadır. Bu çerçevede özel kesim ve sivil toplum kuruluşlarının yanında bölge planlarının yasal olarak bağlayıcı olduğu kamu kurumlarının gönüllü katılımı ve sahiplenmesi bölge planlama açısından büyük önem taşımaktadır.

    3.    TR32 Düzey 2 Bölgesi ne demektir?

 Bakanlar Kurulu kararıyla, bölgesel istatistiklerin toplanabilmesi, geliştirilmesi, bölgelerin sosyoekonomik analizlerinin yapılması, bölgesel politikaların çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birliği Bölgesel İstatistik Sistemine uygun karşılaştırılabilir istatistikî veri tabanı oluşturulabilmesi amacıyla ülke genelinde tanımlanan İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflandırması sonucunda 3 adet hiyerarşik gruplama ortaya çıkmıştır. Ekonomik, sosyal, coğrafi yönden benzerlik gösteren komşu iller, bölgesel kalkınma planları ve nüfus büyüklükleri dikkate alınarak Düzey 1 ve Düzey 2 olarak gruplandırılmış, İller ise Düzey 3 olarak tanımlanmıştır. Bu ayrım bir idari sınıflama olmayıp istatistikî bir sınıflamadır. 5449 sayılı Kanun gereğince Kalkınma Ajansları Düzey 2 Bölgeleri esas alınarak kurulmaktadır.

Düzey 3 Bölgesi, 81 adet olup il düzeyindedir. Her il bir İstatistikî Bölge Birimini tanımlamaktadır.

Düzey 2 Bölgesi, "Düzey 3" kapsamındaki komşu illerin gruplandırılması sonucu tanımlanmış olup, 26 adettir.

Düzey 1 Bölgesi, "Düzey 2" İstatistikî Bölge Birimlerinin gruplandırılması sonucu tanımlanmış olup, 12 adettir.

Güney Ege Bölgesi, TR32 (Aydın, Denizli, Muğla) Düzey 2 Bölgesinde, merkezi Denizli olarak kurulmuştur ve faaliyet alanı Aydın, Denizli ve Muğla illerinden oluşmaktadır.