T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI: Aydın, Denizli ve Muğla İçin Yeni Bir Oluşum
Günümüzde küreselleşme ile yerelleşme dinamikleri çerçevesinde dünyada siyasi, kültürel ve ekonomik yaşamda büyük değişim ve dönüşüm yaşanmaktadır. Söz konusu gelişmeler çerçevesinde, yenilikçilik, girişimcilik, bilimsel ve teknolojik çalışmaları takip etme ve bunlara öncülük etme, katma değeri yüksek ürünler üretme; devletlerin varlıklarını sürdürebilmeleri, sürekli ve dengeli kalkınma hamlelerini gerçekleştirmeleri ve vatandaşlarının refah seviyelerini yükseltmeleri için zorunlu hale gelmiştir. Dünyada yaşanan bu gelişmelerin yanında, bölgelerin uluslararası alanda artan bir öneme sahip olması, bölge içi ve bölgeler arası eşitsizliklerin en aza indirilmesi, gelişmeler sonucu tehditlerin bertaraf edilmesi hatta bunların fırsata dönüştürülmesi, fırsatların değerlendirilmesi gibi konular önem kazanmıştır. İşte bu noktada ulusal politika ve stratejilerle uyumlu bölgesel politikaların oluşturulması, planların hazırlanması ve teşviklerin verilmesi gibi uygulamalarla bölgesel kalkınma ajansları önemli aktörler olarak ortaya çıkmaktadır.
Dünyada ilk bölgesel kalkınma ajansı 1933 yılında Amerika’da kurulmuş olup, Avrupa’da ise 2. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişme ve bunalımlar sonrasında bölgesel kalkınmayı sağlamak üzere ajanslar kurulmaya başlanmıştır. Bugün sayıları oldukça fazla olan bölgesel kalkınma ajansları dünyada çok çeşitli yapı ve statülerdedir. Dünyadaki bölgesel kalkınma ajanslarında, kamu kurumu, yarı özerk kamu şirketi, kâr amacı gütmeyen kamu kuruluşu, vakıf veya limited şirket şeklinde yapılanmalar görülmektedir.
Türkiye’de ise bölgesel kalkınma ajansları Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) koordinesinde görevlerini sürdüren özel hukuka tabi kamu kuruluşları olarak yapılanmışlardır. Ülkemizde ajansların kuruluşu aşamasında bölgelerin belirlenmesinde tamamen istatistiki bir sınıflandırmaya dayanan, DPT ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) işbirliğince 2002 yılında oluşturulan “Düzey 2 İstatistiki Bölge Birimleri” temel alınmıştır. Bölgesel Kalkınma Ajanslarının kuruluşu, koordinasyonu ve görevleri 2006 yılında yürürlüğe giren “Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun” ile düzenlenmiştir. Türkiye’de pilot olarak kurulan ilk ajanslar İzmir ve Çukurova Kalkınma Ajansları’dır. Sonrasında 8 kalkınma ajansı daha kurulmuş olup, 2009 yılının Temmuz ayında çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararı ile aralarında Aydın, Denizli ve Muğla illerini kapsayan T.C. Güney Ege Kalkınma Ajansı’nın da olduğu 16 ajans daha kurularak ülkemizdeki ajans sayısı 26’ya ulaşmıştır.
Ajansımızın Genel Sekreter ataması ise 31 Aralık 2009 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Ajansımız uzman ve destek personeli alım sürecini tamamlayarak, Denizli EGS PARK Kongre ve Kültür Merkezi karşısındaki binasında 31 Mayıs 2010 tarihinde aktif olarak faaliyetine başlamıştır. Geçtiğimiz Ekim ayında yapılan yeni uzman ve destek personeli alımıyla Ajansımız kadrosunu güçlendirmiştir.
Ajans olarak amacımız; Aydın, Denizli ve Muğla illerinden oluşan bölgemiz kaynaklarının etkin kullanımını, yerel potansiyelin harekete geçirilmesini, ulusal ve uluslararası alanda bölgenin rekabet düzeyinin en üst seviyeye çıkarılmasını, istihdam olanaklarının ve yeni sektörlerin desteklenmesi amacıyla şeffaflık, katılımcılık ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde tüm paydaşlarımızla birlikte sürekli ve dengeli kalkınmanın gerçekleştirilmesini, kentsel ve çevresel sorunların üstesinden gelinerek bölge halkının yaşam standardının yükseltilmesini sağlamaktır.
Bu amaç doğrultusunda “Güney Ege Bölgesi’nde sürekli ve dengeli kalkınmayı sağlayan, bölgenin gelişmesinde öncü rol üstlenen, ulusal ve uluslararası saygınlığa sahip bir ajans olmak” vizyonu ve “Güney Ege Bölgesi’nin kaynaklarının yerinde ve etkin kullanımını sağlamak, tüm paydaşlarımızla birlikte yerel potansiyeli harekete geçirmek ve sürekli kalkınma için girişimcilik, kümelenme ve inovasyon kapasitesinin geliştirilmesini sağlamak suretiyle bölgenin küresel ölçekte rekabet gücünü artırmak ve bölge halkının yaşam kalitesini yükseltmek” misyonuyla yola çıkan Ajansımızın;
· Aydın, Denizli ve Muğla illerinin potansiyel, ihtiyaç ve sorunlarının değerlendirilmesi, gelişme stratejilerinin hazırlanması, gelişme yönlerinin belirlenmesi amacıyla Bölge Planı hazırlanması,
· Bölgesel gelişme hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik olarak bölgemizdeki kamu kesimi, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör arasındaki iş birliğinin ve koordinasyonun geliştirilmesi,
· Girişimciliğin desteklenmesi ve geliştirilmesi,
· Bölgemizdeki iş ve yatırım imkânlarının araştırılıp ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtılması,
· Yatırımcıların izin ve ruhsat işlemlerinin tek elden takip edilmesi,
· Bölgemizin planlama ve proje geliştirme kapasitesinin geliştirilmesine destek verilmesi,
· Bölgemizdeki kaynak ve olanakları tespit etmeye, ekonomik ve sosyal gelişmeyi hızlandırmaya ve rekabet gücünü artırmaya yönelik araştırmalar yapılması,
gibi faaliyetleri bulunmaktadır.
Ajansımızın teşkilatı, Yönetim Kurulu, Kalkınma Kurulu, ve Genel Sekreterlikten oluşmaktadır. Yönetim Kurulu, ajansın karar organıdır ve Aydın, Denizli ve Muğla illerinin Valileri, Merkez Belediye Başkanları, İl Genel Meclisi Başkanları ile Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlarının oluşturduğu 12 kişilik bir kuruldur. Yönetim Kurulumuzun Başkanı Muğla Valisi Sayın Fatih Şahin’dir. Ajansın danışma organı olan Kalkınma Kurulu, 34’ü Aydın’ı, 34’ü Denizli’yi ve 32’si Muğla’yı temsil eden 100 kişiden oluşan bir kuruldur. Ajansın icra organı olan Genel Sekreterlik ise Planlama ve Programlama Birimi, Program Yönetimi Birimi, İzleme ve Değerlendirme Birimi, Ekonomik Araştırmalar ve Dış İlişkiler Birimi, Yatırım Destek Ofisleri ile Destek Birimlerinden oluşmaktadır. Planlama ve Programlama Birimi, bölgeye ilişkin planların hazırlanması, stratejilerin belirlenmesi ve verilecek desteklerin çerçevesinin oluşturulmasından; Program Yönetimi Birimi proje teklif çağrılarının ilan sürecinden başlayıp başarılı bulunan, destek almaya hak kazanan proje sahipleri ile sözleşmelerin imzalanmasına kadar devam eden süreçteki faaliyetlerden; İzleme ve Değerlendirme Birimi, kabul edilen projelerin ilgili düzenlemeler ve belirlenen çerçeveler kapsamında uygulamasının takip edilmesi ve değerlendirilmesinden; Ekonomik Araştırmalar ve Dış İlişkiler Birimi ise ekonomik ve sektörel araştırmalar yapmak, diğer bölge ve ülkeler ile ilişkileri geliştirmekten sorumludur. Yatırım destek ofislerimiz ise; ilgili mevzuattaki başvuru koşulları ile istenen belgeler doğrultusunda yatırımcıya bilgi vermek, yol göstermek ile yatırımcıların başvurularını kabul ve takip etmekten sorumludurlar.
Ajansın gelirleri; bir önceki yıl gerçekleşen genel bütçe vergi gelirleri ile bölgedeki il özel idareleri, belediyeler, sanayi ve ticaret odaları bütçe gelirlerinden ayrılacak paylar, önceki yıldan devreden gelirler, faaliyet gelirleri, AB ve diğer uluslararası fonlardan sağlanacak kaynaklar ile ulusal ve uluslararası kurum/kuruluşlarca yapılan yardımlardan oluşmaktadır. Ajansın giderleri ise plan, program, proje giderleri ile proje ve faaliyet destekleme giderleri, araştırma ve geliştirme giderleri, tanıtım ve eğitim giderleri, taşınır ve taşınmaz mal ile hizmet alım giderleri, yönetim ve personel giderleri ile görevlerle ilgili diğer giderlerden oluşmaktadır.
Ajansımız, bölgenin kalkınma sürecinin hızlandırılması ve bölge için önem arz eden faaliyetlerin hayata geçirilmesi adına “Bölge Planı” kapsamında belirlenen öncelikli alanlarda bölge aktörlerine mali ve teknik destek sağlayacaktır.
Genel olarak Bölgesel Kalkınma Ajansları tarafından sağlanan mali destekler; doğrudan finansman desteği, faizsiz kredi desteği ve faiz desteğinden oluşmaktadır. Ancak halihazırda Ajanslar tarafından söz konusu desteklerin hepsi verilmeye başlanmamıştır. Doğrudan finansman desteği, Ajansın uygun proje ve faaliyetlere yaptığı karşılıksız yardımlardır ve esas itibarıyla teklif çağrısı yöntemiyle sağlanan desteklerden oluşmaktadır. Bunun yanında Ajans doğrudan finansman desteğini, istisnai olarak proje teklif çağrısı yapmaksızın ve proje hazırlığı konusundaki yükümlülüklerinden bazılarını hafifletmek veya proje hazırlık sürecini doğrudan yönetmek suretiyle doğrudan faaliyet desteği ve güdümlü proje desteği şeklinde de sağlayabilmektedir. Faizsiz kredi desteği kapsamında Ajans tarafından kâr amacı güden gerçek ve tüzel kişilerin başvuru rehberinde belirtilen nitelikteki projeleri için ilgili aracı kuruluşlar eliyle kredi verilmesini ve bu mali desteğin Ajansa faiz ödenmeksizin taksitler halinde geri ödenmesine imkân sağlayan karşılıksız yardımlar yer almaktadır. Faiz desteği ise kâr amacı güden gerçek ve tüzel kişilerin başvuru rehberinde belirtilen nitelikteki projeleri için ilgili aracı kuruluşlardan alacakları krediler karşılığında ödeyecekleri faiz giderlerinin Ajans tarafından karşılanmasını sağlayan karşılıksız yardımdır.
Ajans tarafından bölgedeki yerel aktörlerin bölgesel kalkınma açısından önem arz eden ancak kurumsal kapasite eksikliği nedeniyle hazırlık ve uygulama aşamalarında sıkıntı ile karşılaşılan çalışmalarına danışmanlık yapmak, geçici uzman görevlendirmek, program ve proje hazırlanmasına katkı sağlamak, eğitim vermek gibi faaliyetlerle teknik destek sağlanacaktır.
Ajansımızın, Yönetim Kurulumuz, Danışma Kurulumuz ve Plan Danışma Kurulumuz ile Bölgenin kamu, özel ve sivil toplum kesimlerinin değerli temsilcilerinin katkı, görüş ve önerilerini alarak katılımcılık ve ortak akıl ile hazırladığı Bölge Planı ile belirlenen öncelik verilmesi gereken alanlara yönelik 03 Aralık 2010 tarihinde “Proje Teklif Çağrısı”na çıkılmıştır. Halihazırda başarılı projelerin tespiti çalışmaları sürdürülmektedir.
Güney Ege Bölgesi gerek antik çağdan beri süregelen tarihi ve kültürel özellikleri, eşsiz doğal varlığı, coğrafi konumu, sahip olduğu biyolojik zenginliği ve girişimcilik ruhu ile dünyada marka olma potansiyeline sahip önemli bir bölgedir.
Bölge Planı’nda belirlenen çerçeve doğrultusunda, bölgemizde yöresel zenginlik kaynağı olan ürünlerin markalaştırılıp pazarlanması ve bölgenin rekabet gücünün daha üst seviyelere çıkarılması öncelik verdiğimiz hedeflerimiz arasındadır. Markalaştırılmış bölge ürünlerini pazarlamak için dış ticaret altyapısının geliştirilmesi ve bölgede yoğunlaşmış olan sektörlerin ihracat kapasitesinin artırılması büyük önem arz etmektedir.
Sektörel faaliyetler açısından dengeli bir ekonomik yapıya sahip olduğu değerlendirilen Bölgemizde önemli role sahip olan tarım, turizm ile sanayi sektörlerinin verimliliğini ve çeşitliliğini artırmak için tarımda ve sanayide katma değeri yüksek ürünlerin üretimi ve turizm türlerinin desteklenerek geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Bölgemizdeki sektörlerin sürekli değişen ve gelişen piyasa koşullarına ayak uydurmasında, rekabet edebilirliğinin yükseltilmesinde Ar-Ge ve yenilikçilik kapasitelerinin geliştirilmesinin önemli olduğu bilinciyle bölgede yenilikçilik bilinci oluşturulması, üniversite-sanayi işbirliğinin bu doğrultuda geliştirilmesi ve teknokentin sanayide etkinliğinin artırılması Ajansımızın hedefleri arasındadır.
Bölgede sürekli ve dengeli kalkınmanın başarılabilmesi ile bölge insanının yaşam kalitesinin yükseltilebilmesi için ekonomik yapabilirliğinin artırılmasının yanında, sosyal kalkınmanın ve çevreyi korumanın da dikkate alınması önemlidir. Bu kapsamda Ajansımız, bölgenin sosyoekonomik gelişmişlik sıralamasında ülkede en üst sıralarda yer alması için istihdam olanaklarını geliştirerek iş gücüne katılımını artırmayı, sosyal altyapıyı geliştirerek yaşam kalitesini yükseltmeyi ve kültürel altyapıyı güçlendirmeyi de hedeflemektedir.
Biyolojik çeşitlilik açısından ülkemizin en zengin alanlarından olan Bölgemizde sürdürülebilir kalkınmanın başarılabilmesinde; çevre koruma politikalarının, ekonomik faaliyetler ile sosyal kalkınmaya ilişkin politikaların uygulanmasından ayrı düşünülemeyeceği bilinciyle, etkin bir çevre yönetim sisteminin oluşturulmasına katkıda bulunmak da Ajansımızın hedefleri arasındadır. Bu kapsamda, gerek biyolojik çeşitliliğinin koruma ve kullanım dengesi çerçevesinde kullanılması, gerek Bölgenin varolan yenilenebilir enerji potansiyelin harekete geçirilmesi, gerekse atıksu, atık yönetim sistemleri ve diğer kentsel altyapının güçlendirilmesi konusunda çeşitli faaliyetler planlanmaktadır.
Ajansımız tarafından Bölgemize yönelik söz konusu tüm amaç, hedef ve faaliyetler ulusal plan, program ve politikalarla uyumlu olarak belirlenmiş olup, bölgeye yönelik planlanan çalışmaların başarıyla gerçekleştirilmesi sonucunda ülkenin kalkınması ve tanıtımına da katkıda bulunulması beklenmektedir.
Ajans olarak Bölgenin gelişmesinin hızlandırılması, ekonomik yapabilirlik, girişimcilik ve rekabetçilik seviyesinin artırılması, kentsel ile çevresel sorunların aşılması, ortaklık kültürünün güçlendirilmesi ve bölge insanının yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı sağlaması beklenen önemli bir misyon üstlenmenin sorumluluğu, bilinci, gururu ve heyecanı içerisindeyiz. Bu kapsamda sözü edilen çalışmaların gerçekleştirilmesinde, katılımcılık, eşitlik, şeffaflık ve çözüm odaklılık ilkeleri çerçevesinde başarıyı yakalayarak bölgemize ve ülkemize önemli katkılar sağlayacağımız ve bunu tüm paydaşlarımızın desteği ile gerçekleştireceğimiz inancıyla faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz.